Sanayide Yeşil Dönüşüm Başladı: Yeni Emisyon Yönetmeliği Neleri Değiştiriyor?

Sanayide Yeşil Dönüşüm Başladı. İklim değişikliği, artık sadece çevrecilerin tartıştığı bir konu olmaktan çıkıp küresel ticaretin ve sanayinin tam merkezine yerleşmiş durumda. Türkiye, bu küresel değişime ayak uydurmak ve Avrupa Birliği (AB) Yeşil Mutabakatı’na uyum sağlamak adına çok kritik bir adımı daha hayata geçirdi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan ve uzun süredir sektör temsilcileriyle istişare edilen “Endüstriyel Emisyonların Yönetimi Yönetmeliği”, 1 Aralık 2025 tarihi itibarıyla resmen yürürlüğe girdi. Bu yönetmelik, sanayide yeşil dönüşüm sürecinin sadece bir tercih değil, artık yasal bir zorunluluk olduğunu tescilliyor. Peki, Türk sanayicisi için yeni dönemde oyunun kuralları nasıl değişiyor?

Boru Sonu Önlemlerden “Kaynağında Önleme” Modeline Geçiş

Yıllardır süregelen çevre mevzuatımızda genellikle “boru sonu” (end-of-pipe) yaklaşımı hakimdi. Yani, fabrika kirletir, bacasından veya atık su borusundan çıkan kirliliği filtrelemeye çalışırdı. Ancak yeni yönetmelik bu anlayışı kökten değiştiriyor. Artık esas olan, kirliliği oluştuğu yerde, yani üretim prosesinin içinde önlemek.

Bu yeni yaklaşım, “Entegre Kirlilik Önleme ve Kontrol” (EKÖK) prensibine dayanıyor. Tesislerin sadece havaya, suya veya toprağa verdiği zararı ayrı ayrı değil, bir bütün olarak değerlendirmesini şart koşuyor. Hammadde seçiminden enerji verimliliğine, su kullanımından atık minimizasyonuna kadar üretimin her aşaması artık çevre denetiminin bir parçası haline geliyor.

Mevcut En İyi Teknikler (MET) Zorunluluğu

Yönetmeliğin getirdiği en radikal değişikliklerden biri, sanayicilerin “Mevcut En İyi Teknikler” (Best Available Techniques – BAT) adı verilen standartlara uyma zorunluluğu. Bu, şu anlama geliyor: Eğer dünyada o işi daha az enerjiyle, daha az suyla ve daha az atıkla yapan kanıtlanmış bir teknoloji varsa, Türk sanayicisi de tesisini bu teknolojiye göre modernize etmek zorunda.

Bakanlık, her sektör için (demir-çelik, çimento, tekstil, enerji vb.) özel rehberler yayınlayarak hangi tekniklerin uygulanması gerektiğini belirleyecek. Bu durum, teknolojik altyapısı eski olan tesisler için ciddi bir yatırım maliyeti anlamına gelse de, uzun vadede verimlilik artışı ve kaynak tasarrufu sağlayarak rekabet gücünü artıracak.

“Tek Çevre İzni” Dönemi Başlıyor

Sanayicilerin en büyük şikayetlerinden biri olan bürokratik süreçler de bu yönetmelikle sadeleşiyor. Daha önce hava emisyonu, atık su deşarjı, gürültü gibi farklı konularda ayrı ayrı alınan izinler, artık tek bir çatı altında toplanıyor. Tesisler, tüm çevresel etkilerini içeren tek bir başvuru ile “Çevre İzni” alacak. Bu durum, hem bürokrasiyi azaltacak hem de denetimlerin daha bütüncül yapılmasını sağlayacak.

Ancak bu izin süreci eskisinden daha şeffaf olacak. Büyük ölçekli tesislerin emisyon verileri ve çevresel performans raporları halkın erişimine açılacak. Yani, fabrikanın çevresinde yaşayan vatandaşlar, o tesisin havayı ne kadar kirlettiğini veya hangi önlemleri aldığını şeffaf bir şekilde görebilecek.

İhracatçılar İçin Hayati Önem Taşıyor

Bu yönetmeliğin zamanlaması tesadüf değil. Avrupa Birliği’nin “Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması” (SKDM) kapıda bekliyor. Eğer Türk sanayicisi, üretim proseslerini yeşil dönüşüme uygun hale getirmezse, Avrupa’ya ihracat yaparken “karbon vergisi” ödemek zorunda kalacak. Bu da rekabet gücümüzün ciddi oranda düşmesi demek.

Yeni yönetmelik, Türk sanayisinin AB standartlarına uyum sağlamasını kolaylaştırarak, ihracatçımızı gümrük duvarlarında bekleyen ek vergilerden korumayı amaçlıyor. Özellikle demir-çelik, alüminyum, çimento ve gübre gibi enerji yoğun sektörler için bu uyum hayati bir “var olma” meselesi.

Sanayide Yeşil Dönüşüm ve Finansman İhtiyacı

Elbette bu dönüşüm bedava olmayacak. Tesislerin modernizasyonu için milyarlarca dolarlık yatırım gerekiyor. Burada devletin teşvik mekanizmaları ve yeşil finansman kaynakları devreye giriyor. Bankalar artık kredi verirken şirketlerin çevresel sürdürülebilirlik notuna bakıyor. Bu yönetmeliğe uyum sağlayan, karbon ayak izini düşüren firmalar, uluslararası fonlardan çok daha uygun maliyetli krediler bulabilecek.

Sonuç: Temiz Hava, Güçlü Sanayi

Özetle, 1 Aralık 2025 tarihi Türk sanayi tarihi için bir milat niteliğinde. “Endüstriyel Emisyonların Yönetimi Yönetmeliği”, sanayicimize “Ya dönüşeceksin ya da oyun dışı kalacaksın” mesajını net bir şekilde veriyor. Kısa vadede zorlayıcı gibi görünse de, bu süreç tamamlandığında Türkiye; daha temiz havaya, daha temiz su kaynaklarına ve küresel arenada rekabet edebilen yüksek teknolojili, çevre dostu bir sanayi altyapısına kavuşmuş olacak. Çevre ve Doğa konularında kaleme alınan yazılarımızı okumak için tıklayınız.