Beşikteki Kayıt Cihazı

Beşikteki Kayıt cihazı diyerek Evet, tam olarak bebeklerden bahsediyorum. Onlar müthiş birer kayıt cihazı. Hem de o kadar profesyonel yapıyorlar ki bu işi, inanamazsınız.

Hiçbir şey bilmeden dünyaya geldiğimizi düşündüğümüzde birden bire bir aydınlanma yaşayarak içinde bulunduğumuz dünyada neyin nasıl yapıldığını öğrendiğimizi düşünmek anlamsız olacaktır. Ayaklanmaya başladığımız dönemlerde yaptığımız ettiğimiz davranışların mutlaka bir altyapısı olmalı.

Bebekler henüz anne karnındayken dış dünyadan etkilenmeye başlarlar. Özellikle annenin ruh hali ve onunla direkt olarak iletişim kurmaya çalışması henüz doğmamış olsa da bebeği oldukça etkileyecektir. Henüz doğmadan bile çevre etkisinde maruz kalabilen bir canlıyı doğduktan sonraki dönemde tamamen etkisiz, hiçbir şeyden anlamayan bir varlık olarak değerlendirmek çok büyük haksızlık olacaktır.

Refleksten Bilince

0-2 yaş aralığını kapsayan bebeklik döneminin başlarında tüm bebekler refleks davranışlar ile hayatlarına devam ederler. Zamanla bilişsel ve motor gelişimin ilerleme kaydetmesiyle refleksif davranışlar yerini amaçlı davranışlara bırakacaktır.

Örneğin emme davranışı yaşamın ilk zamanlarında refleks iken ilerleyen dönemlerinde bilinçli ve istendik bir davranış haline gelecektir. Bu durum her refleks davranış için farklı zamanda tamamen kendiliğinde gelişen bir olgudur. Yani zamanı geldiğinde her refleks davranış aşamalı olarak yerini bilinçli davranışlara bırakacaktır. Bu durum bebeklik döneminde bireylerin bilişsel alan başta olmak üzere tüm gelişim alanları açısından aktif olduğunu gösterir.

Çocuğun Hareketlisi Makbuldür

Ortalama bir yaş civarında yürümek için ilk adımlarını atmaya başlayan bebeğimizin yaklaşık iki yaş civarında yürümede ustalaştığını görürüz. Bebeklik döneminin ikinci yarısının nasıl geçeceği yine bu dönemin ilk yarısının nasıl geçtiğiyle doğru orantılı olacaktır.

0-1 yaş aralığı olarak karşımıza çıkan dönemin ilk yarısında, bebek henüz yürüyemediği için beşiğinde vaktini geçirirken aynı zamanda açık olan alıcılarını kullanarak çevreyi keşfetme çalışmalarına başlar. Bu keşif çalışmaları bebeğin önce kendisini keşfetmeye başlamasıyla hayat bulacaktır. Çeşitli yöntemler ile kendisini keşfetmeye çalışan bebek etrafında olup bitenleri de gözlemlemeye devam edecektir. Gözlemlediklerini ve duyu organlarına gelen uyarıcıları belleğine kaydedip zamanı geldiğinde kullanmak üzere saklayacaktır.

1-2 yaş aralığında ise aşamalı olarak gelişme göstermekle birlikte daha önce ayrıştırıp kaydettiği bilgiler yardımıyla daha detaylı keşiflere çıkacaktır. Çünkü artık elinde çok büyük bir güç vardır. Bu güç; bir canlı olarak yardımsız yer değiştirebilmek, yani bulunduğun noktadan başka bir noktaya kimseye ihtiyaç duymadan ulaşabiliyor olmasıdır. Bebek bu gücünü sonuna kadar kullanır.

Bu durumun gerçekleşmesiyle birlikte evde bazen ebeveynleri zorlayıcı davranışlarda bulunmak isteyen bebeğin aslında tek amacı, içinde barındırdığı doğal merak duygusu ile dünyayı tanıma çalışmalarını biraz daha kapsamlı hale getirmeye çalışmaktır. Bu amaçla yapmış olduğu davranışlar ebeveynler tarafından iyi kontrol edilemezse istenmeyen sonuçlar ile karşılaşmak kaçınılmaz olacaktır. Yine ebeveynlerin yanlış tutumları sonucunda bebeğin var olan merak duygusu yok olabilir ve olumlu benlik algısı oluşmasının önüne bile geçilebilir.

Peki, Ne Yapmalıyız?

Öncelikle bebeklik döneminin ilk yarısı olarak belirttiğimiz 0-1 yaş aralığındaki bebeğimizle sürekli olumlu iletişim içinde olmalıyız. Bunun yanı sıra beslenme, sevgi, temizlik gibi temel ihtiyaçlarını zamanında ve eksiksiz olarak karşılamaya özen göstermeliyiz. En önemlisi “ne de olsa beni anlamıyor, henüz çok küçük” yanılgısına kapılmadan hareketlerimize dikkat etmeliyiz.

Bu şekilde davrandığımızda bebeklik döneminin ikinci yarısında bebeğinizin yürümeye başladığı zaman kendinden emin bir şekilde çevresini keşfetmeye hazır olduğunu göreceksiniz. Bu keşif sırasında ebeveynlerin dikkat etmesi gereken en önemli durum bebeğin henüz ustalaşmamış olan yürüme eylemini yaparken kendisine zarar vermmemesi için gerekli önlemleri almasıdır.

Bununla birlikte tehlikelerden korumak kaydıyla bebeğin çevreyi keşif adı altında gerçekleştirdiği davranışlarını kısıtlamamak yapılması gereken önemli şeylerden diğeridir.

“Bir bebek etrafı ne kadar dağıtıyorsa o kadar meraklıdır, o kadar girişimcidir. Dağıttığı kadar tecrübe edinir ve bu tecrübeler onun bilişsel gelişimini olumlu yönde etkileyerek problem çözme becerilerinde ustalaşmasına olanak sağlar. O halde çocuğun hareketlisi makbuldür.”

Duygu Bergil’in tüm yazılarını okumak için tıklayınız. Sitemizde yayınlanan tüm yazıları okumak için tıklayınız.

Duygu BERGİL