MASAK Yeni Düzenleme Yürürlükte: Finansal Şeffaflık Dönemi Başlıyor

MASAK Yeni Düzenleme Yürürlükte: Finansal Şeffaflık Dönemi Başlıyor – Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) Başkanlığı, kara para aklama ve kayıt dışı ekonomiyle mücadelede kritik bir adım attı. 2025 sonunda yayımlanan ve 2026 başında tam yürürlüğe giren Genel Tebliğ ile EFT, havale ve nakit işlemlerde izlenebilirlik zorunlu hale geldi. Bu düzenleme, finansal kuruluşlara (bankalar, ödeme ve elektronik para şirketleri) yönelik olup, vatandaşların günlük işlemlerini engellemeden şeffaflığı maksimize etmeyi hedefliyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı’na bağlı MASAK’ın bu hamlesi, Türkiye’nin uluslararası mali standartlara uyumunu güçlendiriyor; FATF (Finansal Eylem Görev Gücü) kriterlerinde ilerleme kaydediliyor.​

Düzenleme, özellikle yüksek tutarlı işlemlerde anonim transferleri tarihe gömüyor. TCMB’nin mevcut işlem kodlarına eklenen yeni kategoriler, transferlerin amacını netleştirecek. Bu sayede vergi kaçakçılığı, yasa dışı bahis ve suç geliri aklamaları önlenecek. Resmi Gazete’de yayımlanan tebliğ, 1 Ocak 2026 itibarıyla bağlayıcı oldu.​

Transfer İşlemlerinde Beyan Zorunluluğu

EFT ve havalelerde işlem türü beyanı artık kaçınılmaz. Bankalar, menülerine şu seçenekleri eklemek zorunda: “gayrimenkul alım ödemesi”, “motorlu taşıt alım ödemesi”, “borç verme-ödeme”, “hediye-bağış-yardım”, “vergi-resim-harç”, “tazminat-sigorta”, “avukatlık-danışmanlık-müşavirlik”, “sağlık”, “kripto-dijital varlık”, “şans oyunları-bahis” ve “eğlence-sosyal medya ödemeleri”. Bu kategoriler, kripto patlamasıyla artan dijital varlık trafiğini ve sosyal medya influencer ödemelerini kapsıyor.​

“Diğer” veya “bireysel ödeme” gibi belirsiz seçeneklerde ise en az 20 karakterlik somut açıklama girilmesi şart. Örneğin, “Arkadaşa borç verdim” yerine “Ahmet Yılmaz’a 50 bin TL borç ödeme” gibi detay zorunlu. Açıklama yapılmazsa işlem reddedilecek. Bu kural, ATM’lerden 15 bin TL altındaki küçük havaleleri, kamu kurumları arası transferleri, bankalar arası muhabir işlemleri ve kendi hesaplar arası aktarımları kapsam dışı bırakıyor; günlük hayatı etkilemiyor.​

Uygulamada, bankalar AI destekli sistemlerle uyumsuzlukları otomatik tespit edecek. MASAK’ın şüpheli işlem raporlama yükümlülüğü artıyor; 2024’te 1,2 milyon rapor işlenirken, 2026 için %30 artış bekleniyor.​

Nakit İşlemlerde Kademeli Denetim Sistemi

Nakit para yatırma/çekme işlemleri de kademeli takip altına girdi. Olağan dışı tutarlar ve müşteri profiliyle uyumsuz hareketler (örneğin, düşük gelirli hesapta yüksek nakit) otomatik işaretlenecek. Yeni eşikler şöyle:

• 200 bin TL – 2 milyon TL arası: İşlem türü seçenekleri sunulacak. “Diğer”de 20 karakter açıklama zorunlu.​
• 2 milyon TL – 20 milyon TL arası: “Nakit İşlem Beyan Formu” doldurulacak. Somut olmayan seçeneklerde detaylı açıklama eklenecek.​
• 20 milyon TL üzeri: Form, fatura, sözleşme gibi belgelerle desteklenecek. Finansal kuruluşlar, belgeleri MASAK’a iletebilecek.​

İstisnalar geniş: ATM’lerden 200 bin TL altı nakit, kamu hesapları ve banka içi işlemler muaf. Bu sistem, kayıt dışı ticareti vuracak; örneğin, emlak ve araç satışlarında nakit dolaşımı azalacak.​

MASAK Yeni Düzenlemenin Arkasındaki Amaçlar ve Etkileri

MASAK’ın amacı, Türkiye’yi kara para cenneti olmaktan uzaklaştırmak. 2025’te kripto işlemlerinde %40 artış yaşanırken, yasa dışı bahis hacmi 100 milyar TL’yi aştı. Yeni tebliğ, bu alanları mercek altına alıyor. Esin Avukatlık gibi hukuk kaynakları, düzenlemenin AB ve ABD standartlarını yakaladığını belirtiyor.​

Ekonomik etkiler olumlu: Vergi gelirleri artacak, şüpheli işlemler azalacak. Ancak, bazı kesimler (özellikle küçük esnaf) bürokratik yükten şikayetçi. MASAK, geçiş için eğitim seminerleri düzenliyor; bankalar mobil app’lerde yeni menüleri entegre etti.​

Benzer düzenlemeler küresel: ABD’de SAR (Şüpheli Aktivite Raporu) 10 bin USD üstü için zorunlu, İngiltere’de PEP (Siyasi Etkin Kişi) kontrolleri var. Türkiye, FATF gri listesinden çıkma yolunda bu adımla ilerliyor.​

Gelecek Adımlar ve Tavsiyeler

Finansal kuruluşlar, 2026 sonuna kadar uyum raporları sunacak. MASAK, yapay zeka algoritmalarını güçlendirerek gerçek zamanlı izleme yapacak. Vatandaşlar için pratik ipucu: İşlem öncesi amacı netleştirin, belgeleri saklayın.

Bu tebliğ, dijital ekonominin gölgesindeki riskleri aydınlatıyor. Şeffaflık, güvenilir finansal sistemin anahtarı. Detaylı mevzuat MASAK sitesinde mevcut.

Derinlik.net