Şeb-i Arus: Ölümü “Düğün Gecesi” Yapan Büyük Sır

Modern insan için ölüm; soğuk, karanlık ve korkutucu bir sondur. Bir yok oluş, her şeyin bitişidir. Ancak 13. yüzyılda Konya’dan yükselen bir ses, yüzyıllardır bu korkuyu yerle bir etmekte, ölümü kapkara bir toprağa değil, nurdan bir kapıya benzetmektedir.

Bugün, Mevlana Celaleddin Rumi’nin Hakk’a yürüyüşünün yıl dönümü olan vuslat törenlerinin, yani Şeb-i Arus haftasının başlangıcı. Peki, bir insan kendi ölüm gününe neden “Düğün Gecesi” (Şeb-i Arus) der? Arkasından ağlanmasını, yas tutulmasını neden yasaklar?

Ten Kafesinden Kurtulup Canan’a Kavuşmak

Mevlana’ya göre dünya, ruhun sürgünde olduğu bir gurbet yeridir. İnsan ruhu, asıl vatanından kopmuş, “ten” denilen bir kafese hapsolmuştur. Bu yüzden bir ömür boyu süren o derin huzursuzluk, aslında ruhun asıl kaynağına, Yaratıcısına duyduğu özlemdir.

İşte ölüm, bu kafesin kırıldığı andır. Ruhun özgür kalıp, ezelden beri aşık olduğu Yaratıcı’sına kavuştuğu “vuslat” anıdır. Bu yüzden Mevlana, ölüm anını bir ayrılık değil, en büyük buluşma olarak, bir düğün gecesi olarak nitelendirir.

Divan-ı Kebir’de şöyle seslenir bizlere:

“Ölüm günümde tabutum götürülürken, bende bu dünyanın derti gamı var sanma… Benim için ağlama, ‘yazık, vah vah’ deme… Cenazemi görünce ‘ayrılık, ayrılık’ deme… O vakit benim buluşma ve görüşme vaktimdir.”

Hamdım, Piştim, Yandım

Şeb-i Arus’u anlamak için Mevlana’nın hayat yolculuğunu özetlediği o meşhur üç kelimeyi hatırlamak gerekir: “Hamdım, piştim, yandım.”

İnsan doğar, hamdır. Bilgiyle, ilimle, hayat tecrübesiyle pişer. Ancak “yanmak”, yani aşk ateşiyle dünyevi olandan tamamen kopup ilahi olana yönelmek, sadece ölümü öldürenlerin harcıdır. Mevlana, Şems-i Tebrizi ile tanıştıktan sonra o “yanma” makamına erişmiş ve ölümü, sevgiliye açılan bir perde olarak görmüştür.

Bugünün İnsanına Şeb-i Arus Ne Söyler?

21. yüzyılda, hız ve tüketim çağında ölüm, üzerine konuşulması istenmeyen bir tabu haline geldi. Oysa Şeb-i Arus felsefesi, bize hayatın geçiciliğini hatırlatarak “nasıl yaşamamız gerektiği” konusunda bir ayna tutar.

Ölümü bir son olarak gören, hırslarına ve korkularına yenik düşer. Ölümü bir “düğün gecesi” olarak gören ise, her anını o büyük buluşmaya hazırlık bilinciyle; severek, affederek ve incitmeden yaşar.

Bugün başlayan bu vuslat haftasında, kendimize sormamız gereken soru şudur: Bizim hayatımız, ölümü bir düğüne çevirecek kadar aşkla dolu mu?

Mevlana’nın dediği gibi: “Ölümümüzden sonra mezarımızı yerde arama, bizim mezarımız ariflerin gönüllerindedir.”

Ruhu şad olsun.